आजची तिथी: वद्य दशमी

या पानाविषयी

तिथी म्हणजे काय

तिथी म्हणजे चांद्र दिवस. अमावास्येला चंद्र आणि सूर्य एकाच दिशेला असतात; त्यानंतर चंद्र रोज साधारण 12 अंश पुढे सरकतो. प्रत्येक 12 अंशांनी एक तिथी पूर्ण होते — प्रतिपदा ते पौर्णिमा शुद्ध पक्षातील 15 तिथी आणि प्रतिपदा ते अमावास्या वद्य पक्षातील 15 तिथी. चंद्राचा वेग बदलत असल्याने एखादी तिथी 19 तासांची तर एखादी 26 तासांची असते.

"आजची तिथी" कशी ठरते

व्रत-पूजेसाठी सूर्योदयाला असलेली तिथी (उदय तिथी) मानली जाते. मुंबई मध्ये आज सूर्योदय सकाळी 6:29 ला झाला आणि त्या वेळी वद्य दशमी चालू होती. तिथी बदलण्याचा क्षण संपूर्ण भारतात एकच असतो, पण सूर्योदय प्रत्येक शहरात वेगळ्या वेळी होतो — त्यामुळे कधीकधी दोन शहरांची "आजची तिथी" वेगळी असू शकते.

क्षय आणि वृद्धी तिथी

एखादी तिथी सूर्योदयानंतर सुरू होऊन पुढच्या सूर्योदयापूर्वीच संपली तर कोणत्याही दिवसाची उदय तिथी होत नाही — ती क्षय तिथी. एखादी तिथी सलग दोन सूर्योदयांना असेल तर ती वृद्धी तिथी आणि दोन दिवस एकच तिथी लिहिली जाते. अशा वेळी व्रताची तारीख परंपरेच्या नियमांनी ठरते, म्हणून आम्ही हे दिवस खास दाखवतो.